logo regionale samenwerking Amsterdam-Amstelland & Zaanstreek-Waterland

Jeugdhulp regionale samenwerking
Amsterdam-Amstelland &
Zaanstreek-Waterland

Bericht geplaatst op: 6 april 2017

Thomas van Andel en Kelly Buiten vertellen over een pilot waarmee werken aan resultaat voor kind en gezin in praktijk is gebracht.

Thomas stelt dat bij grootscheepse veranderingen in de systematiek gezorgd moet worden dat medewerkers de ruimte krijgen om te oefenen met de tools die ze aangereikt krijgen. In Amsterdam Noord is 3 jaar geleden samen met Doras en Samen DOEN een pilot gestart in de schuldhulpverlening die het belang laat zien van oefenen. Daarbij moet worden opgemerkt dat afgelopen half jaar meer resultaat te zien was dan daarvoor.

Systematisch oefenen
Voor de pilot schuldhulpverlening waren tussenresultaten onder meer effectieve hulp en samenwerking met partners in het stelsel. Maar het echte resultaat moest zijn: meer blijvende veiligheid en perspectief. Naast schuldhulpverlening zijn ook pilots gedaan in de psychiatrie en LVB zorg. Overal is een kluwen aan problemen te zien (bloemblaadjes van Jo Hermans). Een gezinsmanager is vaak het laatste vangnet en de veiligheid heeft de hoogste prioriteit.

Wanneer verbetering in de werkwijze gewenst is, moet niet alles op de schop maar moet een systematiek worden ingebouwd waardoor iedereen straks weet waarmee die aan de slag kan. Dit stoelt op 3 poten: Check (hoe werkt het nu?), Plan (hoe willen we dat het gaat werken) en Do (hoe gaan we het doen?). Er dient geoefend te worden in een kleine gecontroleerde setting en alle medewerkers doorlopen dezelfde cyclus. Het oefenen gaat de hele tijd door en als adviseur krijgt Thomas signalen van wat wel en niet werkt.

Zorgvuldigheid boven snelheid
Een les die bij schuldhulpverlening geleerd is, is dat zorgvuldigheid boven snelheid gesteld moet worden. Dat zal ook bij de plannen die vandaag besproken worden van belang zijn. Thomas adviseert dan ook de mensen in het veld ruime tijd te gunnen om te oefenen met dat wat op papier is bedacht en hen te bevragen wat ze nodig hebben.

Wat nodig is om te oefenen
Kelly vertelt dat ze vooral tijd en ruimte nodig heeft om te oefenen. Maar dat is vaak lastig omdat zich elke dag wel situaties voordoen waarin ze onverwacht acuut in actie moet komen om kinderen in veiligheid te brengen, en dat met een volle agenda voor de boeg. Ze werkt in een basisteam van 8 medewerkers, ieder met gemiddeld 14 gezinnen onder hun hoede. Zij moeten met inzet van de juiste hulpverlening de veiligheid van de kinderen waarborgen en de regie daarover voeren. Om alle ballen hoog te kunnen houden is het dus nodig om ruimte te hebben om rustig en gefaseerd te kunnen oefenen.

De pilot
Medewerkers van Jeugbescherming Regio Amsterdam gaan samen met de schuldhulpverleners van Doras op pad, outreachend op bezoek bij in totaal 90 gezinnen. Kelly heeft een vast contactpersoon met wie ze bij al haar 11 gezinnen langs gaat. Het kan zijn dat nog een analyse moet worden gemaakt, dat er al een analyse is of dat borging nodig is en afgeschaald kan worden naar OKT of Samen DOEN. Aan al die gezinnen wordt concreet gevraagd hoe het staat met de financiƫn.

Kelly noemt als voorbeeld een gezin met meervoudige problematiek: onveiligheid, huiselijk geweld, kinderen waren uit huis geplaatst geweest en schuldenproblematiek. Er bleken tassen vol ongeopende post in de kast te liggen en er was een schuld van 40 duizend euro. Schuldhulp was in gang gezet maar de ouders verschenen niet op de afspraken. Ze waren bang en schaamden zich. Door veel langs te gaan en samen de post te openen is alles in kaart gebracht en kon aan een oplossing worden gewerkt.

Volgens Kelly is het niet verbazingwekkend dat bij dit gezin keer op keer de zorgverlening niet lukte. De ouders hadden de basis niet op orde, zagen door de bomen het bos niet meer en waren onzeker of ze nog wel in hun huis konden blijven wonen.

Door veel te oefenen heeft Kelly een werkwijze ontwikkeld waarmee ze doorvraagt als mensen zeggen dat ze financieel alles onder controle hebben. Kunnen ouders hun kinderen naar school brengen, is er geld voor openbaar vervoer, hebben kinderen goed te eten, zijn vragen die aan de orde komen. Het moet outreachend en bij mensen op de bank. Grote financiƫle problemen, en de machteloosheid die daarmee gepaard gaat, ligt vaak ten grondslag aan huiselijk geweld. Wanneer dit in een vroeg stadium wordt aangepakt kan escalatie voorkomen worden.

Wat Kelly geleerd heeft is dat waar ze voorheen alleen bezig was met monitoren van de schuldhulpverlening, ze nu in samenwerking met de vaste contactpersoon een plan heeft kunnen maken om samen met gezin stap voor stap aan een oplossing te werken. Daarnaast was het nieuw om niet aanbodgericht te werken maar goed te kijken naar wat een gezin als eerste nodig heeft. Dit out of the box denken is wezenlijk anders voor haar.

Vragen uit de zaal
Wie gaat het outreachende werk betalen? Thomas stelt dat wanneer er bij alle partijen ambitie is om de manier waarop gezinnen nu geholpen worden te verbeteren, met elkaar gekeken moet worden naar hoe dit te financieren. Bovendien kan het resultaat uit deze pilot zijn dat het juist geld bespaart wanneer eerst schuldhulp wordt ingezet. Andere vormen van zorg zijn dan wellicht niet of minder intensief nodig. Christine Pollmann weet dat uit berekening van Doras is gebleken dat de winst die behaald wordt door in een eerder stadium, voordat schuldsanering nodig is, samen met jeugdbescherming de juiste vragen te stellen ruim voldoende is om outreachend werk te financieren.

Bij hoeveel van de gezinnen die bezocht zijn was er het vermoeden en hoeveel hadden daadwerkelijk schuldenproblemen? Kelly zegt dat vooraf werd gedacht dat de helft van de 90 gezinnen met schulden te maken zou hebben. Het blijkt 75% te zijn. Bij al die gezinnen is de stress zo hoog dat het effect heeft op de overige hulpverlening.

Conclusie
Gevraagd naar of ze voldoende tijd krijgt om te oefenen, zegt Kelly dat het pakket is zoals het is maar dat het erom gaat waar je accenten legt in de uitvoering van het werk. Wat gedaan wordt moet effect hebben. Wel zou het zorgvuldiger zijn als er meer tijd was om uit te zoeken wat de kern is van bijvoorbeeld de schuldenproblematiek. En de systematiek van eerst alles checken en dan pas aan de slag? Die werkt volgens Kelly.